Ontwerponderzoek naar transfer van theorie naar praktijk

Johan Oude Engberink

“Allemaal leuk die theorie op de pabo, maar in de praktijk op de basisschool leer ik pas het vak.”

Dit zou een citaat van een van de pabostudenten kunnen zijn. Zij ervaren namelijk een kloof tussen het theoretisch aanbod op de pabo en de lespraktijk in de basisschool. Naar deze kloof heb ik een ontwerponderzoek gedaan.
De aanleiding voor dit ontwerponderzoek was dus de moeizame transfer van de theoretische concepten van de pabo, en in dit onderzoek specifiek uit de Kennisbasis Nederlands, naar de praktijk van de basisschool. Als studenten deze transfer van theorie naar praktijk niet kunnen maken, ontstaat er een probleem in hun ontwikkeling naar een hoogwaardige professional.

Het onderzoek naar deze transfer is gehouden in de APO Hengelo, de pabo in Hengelo van Saxion Hogescholen. De interventie is uitgevoerd in een groep tweedejaarsstudenten.

De onderzoeksvraag die daarbij centraal stond, was:
Hoe kan het onderwijs Nederlands aan de pabo ingericht worden om een betere transfer van theoretische concepten naar de lespraktijk te bewerkstelligen? Binnen dit kader dienen concepten van de Kennisbasis Nederlands en de praktijk in de basisscholen met elkaar verbonden worden, zodat een betere theoretische fundering van de lespraktijk ontstaat, ergo een transfer naar de praktijk wordt geoptimaliseerd.

Allereerst is een vooronderzoek gehouden waaruit de randvoorwaarden en criteria voor het ontwerp gedestilleerd zijn. Daarop zijn de ontwerpprincipes gebaseerd die de basis vormden van de interventie. Het uiteindelijke ontwerp was een onderwijsarrangement – bestaande uit een aantal colleges – dat gevoed werd door twee varianten van flipping the classroom: mastery learning en de learning cycle (van Jackie Gerstein).

Matsrey learning modelhttp://www.lauracandler.com/strategies/masterylearning.php.

Learning cycle Jackie gerstein
The flipped classroom model volgens Jackie Gerstein. Overgenomen van http://usergeneratededucation.wordpress.com/2011/06/13/the-flipped-classroom-model-a-full-picture/.

De ontworpen leercyclus in de interventie bestond uit het bestuderen van een kennisclip thuis, het bepalen van de beginsituatie van de studenten op basis van formatieve toetsing (met Socrative) bij de start van een college, een gedifferentieerd aanbod van leeractiviteiten op basis van de op die manier bepaalde beginsituatie, presentatie van de resultaten door de studenten aan elkaar en aan de docent en publicatie daarvan in de app Edmodo (zodat docent en studenten van elkaar kunnen leren). In elke kennisclip en in elk college werden concepten toegelicht met praktijkvoorbeelden die de docent aandroeg of door de studenten verzameld werden in hun stageschool.
Alle studenten hadden de beschikking over een iPad om snel bronnen te kunnen raadplegen en hun resultaten te kunnen verwerken. De iPads werden ook gebruikt voor het verzamelen van praktijkvoorbeelden (fotograferen, filmen in de stageschool)

De conclusies waren op een rijtje:
o interventie bruikbaar;
o onderdeel kennisclips bruikbaar;
o interventie heeft positief effect op transferresultaten, d = 0,55;
o studenten voelen zich beter in staat transfer te maken;
o studenten zijn betrokken en actief;
o tijd om te werken aan praktijkgerelateerde opdrachten.

Een aantal neveneffecten waren:
o niet alle studenten bekeken de kennisclips;
o niet alle studenten haalden praktijkvoorbeelden uit de stage op;
o te weinig tijd alle werkvormen volgens planning uit te voeren.

Voor de discussiepunten die het onderzoek opleverde zullen we het komende jaar antwoorden proberen te vinden, zoals op de vragen: was er sprake van een Hawthorne-effect, is de interventie in alle modules bruikbaar, is er meer interactie wenselijk in de kennisclips, blijven studenten gemotiveerd in deze werkwijze?

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Project KTPP bij Nederlands in de APO Deventer en Hengelo

Johan Oude Engberink

Komend studiejaar en wellicht, bij tevredenheid van alle actoren en bij positieve onderzoeksresultaten, gaan de vakgroepen Nederlands van de APO Hengelo en Deventer in een project samenwerken aan de invulling van het platform, waarover Ellen van den Berg schreef op 5 juni, en de inzet van de KTP-tjes in de verschillende curricula.

De doelen die we nastreven zijn:
• meer gemotiveerde studenten;
• betere verbinding theorie-praktijk;
• bovengemiddeld slagingspercentage op de landelijke Kennisbasistoets.

Voor het laatste doel gaan we het effect van de KTP’s meten bij de resultaten van de Kennisbasistoets Nederlands. Welk effect heeft het online beschikbaar zijn van kennisclips over de begrippen uit de Kennisbasis Nederlands met de mogelijkheid die kennis in hetzelfde platform te toetsen op de toetsresultaten van de studenten?

De eerste twee doelen gaan we proberen te bereiken door de inzet van KTP’s in vernieuwende didactische scenario’s. We stellen ons daarbij verschillende vragen.
• Welke didactische concepten zijn er?
• Wat is de verwachte bruikbaarheid?
• Wat is de verwachte efficiëntie, effectiviteit en motiverende werking
• Wat is de werkelijke bruikbaarheid?
• Hoe efficiënt is een didactisch concept?
• Hoe effectief is een didactisch concept?
• Hoe motiverend is een didactisch concept?
Door middel van ontwerponderzoek hopen we antwoord te krijgen op deze vragen.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Van afzonderlijke kennisclip naar digitaal platform

Ellen van den Berg

Onze focus lag het afgelopen jaar op het ontwikkelen van kennisclips en te onderzoeken hoe deze clips productief in te zetten in de opleiding. Achter de schermen heeft Eric Leeuw gewerkt aan een functioneel ontwerp voor een digitaal platform waarin de kennisclips geïntegreerd kunnen worden.
Dit digitale platform omvat echter meer dan clips. Alle clips worden verbonden met toetsitems en met praktijkvoorbeelden (meestal video).

KTP

Deze samenhang vinden we essentieel voor een effectieve inzet van kennisclips in het hoger beroepsonderwijs. Immers een hoogopgeleide professional beschikt over een up-to-date kennisbasis (relatie tussen clip en toets) en, belangrijker, kan deze kennis ook toepassen in het professionele handelen (relatie clip en praktijk). We spreken in de kenniskring vanaf nu niet meer over kennisclips maar over KTP-tjes (kennis-toets-praktijk) om deze essentiële verbondenheid te benadrukken.
De drie-eenheid kennis-toets-praktijk vormt ook de kern van het digitale platform dat we gaan programmeren. In dit platform is een begrip uit de kennisbasis altijd gelinkt aan één of meer toetsitems en aan één of meer praktijkvoorbeelden.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Over spreken gesproken!

Bas Hesselink

We zijn er van jongs af aan mee opgegroeid: spreken. Eerst nog onbevangen en spontaan en vanaf de pubertijd gaan we meer en meer nadenken over wat we zeggen. Spreken voor een groep wordt dan ook veel spannender. “Wat zou het luisterend publiek vinden van mijn speech?”

Om de spreekangst voor groepen wat te verkleinen, bereidt menigeen zich goed voor, door bijvoorbeeld de tekst uit te werken. De een doet dat met steekwoorden, de ander letterlijk woord voor woord. Bij de tekst voor een kennisclip is dat niet anders, is onze ervaring.

Maar wat betekent dat nou? Eigenlijk willen we graag dat het gesproken woord in een kennisclip ook echt klinkt als gesproken taal. Wanneer je de tekst letterlijk uitwerkt, kan dat tot gevolg hebben dat het schrijftaal wordt; vaak ook erg formeel en zakelijk.

Er zijn goede redenen om zorgvuldig met de gesproken taal in een kennisclip om te gaan. Een belangrijk verschil tussen spreektaal en schrijftaal is bijvoorbeeld dat spreektaal de luisteraar activeert. Het roept automatisch een luisterhouding op en betrekt de luisteraar bij het onderwerp. Het roept indirect een vorm van interactie op. Spreektaal is ook veel beter te volgen voor een luisteraar. Minder formele woorden, minder bijzinnen, minder tangconstructies. Bij schrijftaal kan de lezer snel teruglezen wanneer deze het even niet begrijpt. Spreektaal is vluchtig. De luisteraar is veel minder geneigd om een kennisclip hiervoor terug te spoelen, wat vaak ook niet zo gemakkelijk is.

Redenen genoeg om je nog zorgvuldiger voor te bereiden. Het gaat niet alleen maar om het uitschrijven van de tekst voor de kennisclip. De tekst moet ook kritisch bekeken worden op schrijftaal. We hebben daarom, als kenniskring, een prototype functie ontwikkeld voor Word om formele woorden te filteren. Daarnaast zou je de tekst goed na moeten kijken op lange zinnen, bijzinnen in bijzinnen en tangconstructies. Lees de tekst als test eens voor aan een collega en vraag aan deze of het voldoet aan de voorwaarden van gesproken taal.

Naast het taalgebruik is er ook nog de wijze waarop de tekst wordt voorgelezen. Het moet natuurlijk ook klinken als spreektaal.

Als kenniskring zullen we de komende tijd nog meer aandacht besteden aan het taalgebruik in kennisclips. De lijst met formele woorden willen we verder uitbreiden als één van de tools om een goede tekst bij een kennisclips te kunnen schrijven, waardoor de kijker/luisteraar letterlijk bij de les blijft.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Presentatie op Saxion BAU-week

Anne de Jong

Van 14 tot 17 april vond de Saxion ‘Busines as Usual’ week plaats. Deze week is bedoeld als een inspirerende leer & doe-week voor docent, medewerker en onderzoeker rondom technologie op de werkvloer: social media, living technology, digitale samenwerking en onderwijsinnovatie. Meer dan 700 docenten en medewerkers hebben zich laten inspireren door één (of meer) van de 60 workshops, best practices en masterclasses voor en door Saxion-collega’s en externe specialisten. Ook het project gericht op het ontwikkelen van een didactisch werkconcept voor het inzetten van kennisclips is hier gepresenteerd door het verzorgen van drie workshops.

Anne_BAU

Zoals collega Johan Oude Engberink in het voorgaande blog al aangaf, hebben wij er met studieloopbaanbegeleiders aan gewerkt om een aantal didactische werkwijzen op een rij te zetten waar begeleiders een keuze uit kunnen maken. De wijze waarop wij dit hebben gedaan, het uitvoeren van een SOAR analyse, is een activiteit die we tijdens de workshops ook met de deelnemers van de BAU-week hebben ondernomen. Dit gaf een ‘kijkje in de keuken’ van de ontwikkeling van ons concept en mogelijk ook handvatten voor deelnemers om dit in de eigen academie met collega’s te ondernemen om deze onderwijsinnovatie in gang te zetten.

Didactisch werkconcept
(Klik op de afbeelding om te vergroten)

Voor Saxion collega’s die de bijdrage gemist hebben: van de workshop is een opname gemaakt. De opname en de powerpoint worden de komende tijd geplaatst op saxion.nl/bau

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Interventie ten behoeve van didactisch werkconcept bij de begeleiding van het ontwerponderzoek

Johan Oude Engberink

Op 18 februari heeft Anne de Jong geschreven over de ontwikkeling van een didactisch werkconcept voor het inzetten van kennisclips bij het ontwerponderzoek van vierdejaars studenten. Het doel is met behulp van kennisclips studenten gedifferentieerd, op maat te kunnen begeleiden bij ontwerponderzoek.
Hoe kunnen studieloopbaanbegeleiders kennisclips inzetten om studenten gedifferentieerd te begeleiden in hun individueel leerproces, is de onderliggende vraag. Deze vraag lijkt het best te beantwoorden door studieloopbaanbegeleiders zelf, met het doel hen ook ‘eigenaar’ van het concept te laten zijn. Om dat te bereiken hebben we een bijeenkomst van studieloopbaanbegeleiders georganiseerd om input te krijgen voor het didactisch werkconcept. Daartoe hebben we als vraag gesteld: welke meerwaarde kunnen kennisclips voor onze begeleiding bij het ontwerponderzoek hebben?
De interventie die we hebben toegepast deed een beroep op de kracht, mogelijkheden, visie en resultaatbehoefte (Strengts, Opportunities, Aspirations, Results – SOAR) van de deelnemers, waar gewoonlijk gewerkt wordt met SWOT (Strongness, Weakness, Opportunities, Threads).

SOAR

In het SOAR-concept wordt veel meer dan bij SWOT uitgegaan van de kracht van een concept en de versterking daarvan. Dit concept is bedacht vanuit het perspectief van Appreciative Inquiry, een waarderend onderzoekende aanpak. Daarbij is er een ‘focus op positief geformuleerde doelen en het systematisch analyseren van krachten en successen, om die als vertrekpunt te nemen voor verdere groei ‘ (Tjepkema & Verheijen, 2009). In de totstandkoming van de SOAR-analyse hebben we speeddating gebruikt: kort gedachten en meningen uitwisselen in roulerende tweetallen om daarna de ontwikkelde visies te delen in de groep.
De SOAR-analyse leverde de volgende resultaten op:

Resultaten Soar

De input wordt gebruikt voor het ontwikkelen van een flyer met mogelijkheden de kennisclips in een didactisch werkconcept in te zetten.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Ontwikkeling van een platform ter ondersteuning van Flipping the Classroom

Erik Leeuw

Vanaf april 2013 hebben we in het Lectoraat Rich Media & Teacher Learning gewerkt aan een platform dat studenten just in time en any time, any place de gelegenheid geeft zich te verdiepen in concepten van de kennisbasis, deze te toetsen en te verbinden aan de praktijk. In eerste instantie richten wij ons daarbij op de Kennisbasis Nederlands voor studenten aan de pabo’s. Na een jaar ontwikkelen is het voorlopige resultaat een functioneel prototype dat Johan Oude Engberink met een pilotgroep studenten in de praktijk gebruikt.

In het prototype is een driedeling gemaakt tussen kennisclips, praktijkvoorbeelden en toetsen. Ze hebben onderling een sterke samenhang. Bij een onderwerp (bijvoorbeeld “vragen stellen”) is een kennisclip ontwikkeld, waar praktijkvoorbeelden aan zijn gekoppeld die de kennisclip ondersteunen en waar een toets aan is gekoppeld die studenten direct feedback geeft. Die toets kunnen de studenten dus gebruiken om te testen of ze de inhoud van de kennisclip hebben begrepen.

PS kennisclip vragen stellen

PS praktijk vagen stellen

PS toets

Het afgelopen jaar hebben we ons bezig gehouden met de vraag hoe studenten en docenten op een zo prettig mogelijke manier met het platform zouden kunnen werken. We hebben bijvoorbeeld afwegingen gemaakt over rollen en rechten, het gebruikersinterface van het ontwerp, de presentatie van de structuur, zoekmogelijkheden voor studenten en een laagdrempelige manier voor docenten om inhoud te plaatsen.

De uitkomsten worden momenteel verwerkt in een functioneel ontwerp met als doel dit product in een volgende fase door te ontwikkelen tot een volwassen applicatie die breder inzetbaar is.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen